صفحه ی اول
 
fl
بخش های ديگر
 
 

image


گفتگوی لوموند با محمود درويش ـ فوريه ی ۲۰۰۶
 
 

برگردان:
محمد علی اصفهانی

 

۲ فروردين ۱۳۹۸

 محمود درويش، اگر بزرگترين و شاخص ترين چهره ی شعر معاصر فلسطين نباشد، از بزرگترين ها و شاخص ترين چهره های اين شعر هست.
 پس از پیروزی حماس در انتخابات سال ۲۰۰۶ فلسطين، روزنامه ی معتبر فرانسوی لوموند، درشماره ی ۱۲ فوریه ی همان سال، گفتگوی مفصلی با محمود درویش در اين زمينه ترتیب داده بود که در همان زمان، آن را ترجمه و منتشر کرده بودم.
در آن گفتگو ی لوموند، همچنين به ماجرای کاريکاتورها و تحریکات سازمان دهی شده در جهت ديوسازی از مسلمانان پرداخته شده بود.
با توجه به مجموعه ی فعل و انفعالات اخير، بخش هايی از آن گفتگو را دوباره در اينجا می آورم.
 
محمد علی اصفهانی
فروردین ۱۳۹۸

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

٭ لوموند:
آيا پيروزی حماس در انتخابات فلسطين، تأييد کننده ی اين ديدگاه عمومی است که اسلاميست ها را در جهان عربی ـ اسلامی، در حال پيشروی می بيند؟

٭ محمود درويش:
اين، کاملاً روشن است. فلسطين نمی تواند جزيره يی تنها در اين اقيانوس اسلامگرايی سياسی باشد. اگر در کشورهای عربی ـ اسلامی، انتخابات آزاد برگزار شود، اسلاميست ها، در همه ی اين کشورها برنده خواهند شد. قضيّه، به همين سادگی است!
جهان عربی ـ اسلامی، عميقاً احساس بی عدالتی می کند؛ و غرب را مسئول اين بی عدالتی می داند. غرب ی که با يک نوع «انتگريسم» امپرياليستی، به اين احساس جهان عربی ـ اسلامی پاسخ می دهد؛ و اين احساس را تقويت می کند.
در چنين فضايی، ما با يک هويّت زخمخورده، سر و کار داريم.
 
٭ لوموند:
طبيعت اين، زخمخوردگی چيست؟

 
٭ محمود درويش:
اعراب و مسلمانان، با يک «استبداد مطلق و فراگير» آمريکايی، و با استبداد های منطقه يی، رو در رو هستند؛ و نمی دانند که بالاخره در کجا جا دارند.
علاوه بر اين: آن ها ثروت [غرب] را بر روی تمامی اکران ها می بينند و آن را با زندگی فلاکتبار خودشان مقايسه می کنند.
آن ها احساس می کنند که به بيرون تاريخ، پرتاب شده اند. و در نتيجه، به پناه تاريخ ساکن خود می خزند. رفتاری که بنا به تعريف، گذشته گرايی است.
اين زخمخوردگی، به قانقاريا تبديل می شود؛ در حالی که رهيابی ها و تلاش ها به هدر می روند و نشانه های راه، گم می شوند.
ناسيونالپيسم، سوسياليسم، و کمونيسم، در اين زمينه، شکست خورده اند. حتّی از مفهوم اصالت حقوق انسان هم چيزی برای اعراب و مسلمانان، باقی نمانده است. چرا که در مورد آن ها، حتّی قواعد بين الملی هم رعايت نمی شود.
بی آنکه هيچ اتّفاقی بيافتد!
 
٭ لوموند:
آن ها شايد می توانستند دموکراسی را انتخاب کنند...

 
٭ محمود درويش:
من جواب روشنی برای توضيح اين موضوع ندارم. آن ها، شايد، برای اين درهم آشفتگی عميق خود، راه حل های ساده يی يافته اند.خُب، دموکراسی، آسان نيست. و پلوراليسم، مقوله يی پيچيده است.
من فکر می کنم که ـ متأسّّفانه ـ هيچ کشور عربی يی نمی تواند از تجربه کردن اسلاميسم، فرار کند. جهان عرب، ديگر آن جهان عرب سال های ۱۹۶۰- ۱۹۵۰ نيست. آمريکا هم، همين طور. آنجا هم مردم به جواب های نه چندان کامل مذهبی، روی آورده اند.
سياه و سفيد نگری و دوقطبی گرايی در انديشه، يک جور «اسلامو فوبی»، يک جور هراس از اسلام را برای آن ها به همراه می آورد که عواقب آن، عکس العمل های بسيار خشنی را در ميان مسلمانان دامن می زند.
 
٭ لو موند:
در همين رابطه، شما در مورد کاريکاتور های پيامبر اسلام چه فکر می کنيد؟

 
٭ محمود درويش:
اين، جنونی است که مرا از اندوه، لبريز می کند. قبل از همه، کاريکاتور محمّد، با يک بمب به جای عمامه، تحقير کننده و موهن است؛ و غرور و شخصيّت مسلمانان را نشانه می گيرد.
از آزادی مطبوعات بايد دفاع کرد؛ امّا از آزادی تحقير و دشنام، نه!
نمی شود رها از بازخواست و تنبيه، ايمان ديگران را مورد تحقير قرار داد.
در فرانسه، مطبوعات، آزادند؛ امّا شما قوانينی داريد که برای تبليغات راسيستی و بيان عمومی راسيسم، مجازات، تعيين کرده است. در اين فضای خفه کننده ی بين المللی، بايد به حقّ مسلمانان هم در مورد غیر قابل قبول دانستن به تصوير کشيدن پیامبرشان [به اين گونه] احترام گذاشت.
همزمان، مشکل، اين است که افکار عمومی اعراب و مسلمانان، هيچ تفاوتی بين مردم، ديگرگونی های آن ها، و دولت های آن ها نمی بيند؛ و همه را باهم و به صورت يک «بلوک» در نظر می گيرد.
يک نقّاشی را دليلی برای به آتش کشيدن يک سفارتخانه دانستن، جنون است.
از طرف ديگر، نيرو ها، بر سر اين که «زخمخوردگی هويّت» را تحريک کنند، با هم به رقابت برخاسته اند.
اين ماجرا، يک روز، تمام خواهد شد. اين، يک مرحله ی گذراست. امّا در اين فاصله، و تا آن روز، اين نيرو ها، همچنان فرمانروايی می کنند.
 
٭ لوموند:
تا آن روز، خيلی مانده است؟

 
٭ محمود درويش:
کسی چه می داند؟ نيمی از مردم جهان به سوسياليسم [سوسياليسم بلوک شرق] اعتقاد داشتند. چه کسی می توانست تصوّر کند که آن«آينده ی درخشان»، بعد از هفتاد سال، در ظرف يک روز، فرو بريزد؟
امروز، جهان عربی ـ اسلامی، در پروسه ی پيشروی اسلاميسم است. و بهايی که برای اين دوره ی تاريخی خود خواهد پرداخت خيلی گران خواهد بود.
در همه جا، سرخوردگی و خشم است که حکم می راند. مردم، عقبگرد می کنند.
اسلاميست های بنيادگرا، بيش از پيش، بر ديگران غلبه می کنند.
 
من از نا آگاهی عمومی غرب بر مقوله ی اسلاميسم، هراسانم. انواع مختلف اسلاميسم وجود دارد.
اگر بخواهيم يک مثال برنيم، سَلَفيست ها و حماس، بسيار با هم تفاوت دارند.
حماس، در درجه ی اوّل، يک حرکت ناسيوناليستی است. يک حرکت ناسيوناليستی با يک نگاه مذهبی.
امّا غرب هم، به اسلاميسم، به عنوان يک مجموعه ی همگون، به عنوان يک «بلوک»، نگاه می کند.
 
٭ لوموند:
و حالا، شما، شاعر چندگانگی، شاعر همزيستی، شما، خودتان را در برابر به قدرت رسيدن حماس می بينيد...

 
٭ محمود درويش:
پيش از هر چيزی، اين را قبول کنيم که تغيير قدرت در فلسطين، به صورتی بسيار دموکراتيک انجام پذيرفت.
برای دست اندرکاران سياسی در جامعه ی فلسطينی، اين، مثبت است.
در آنچه پيش آمد، اسراييل، مسئوليّتی بزرگ به عهده دارد. اسراييل، فضايی به وجود آورده است که حکومت فلسطينی را فاقد مشروعيّت کرده است؛ و همين امر است که راه را برای حماس، هموار ساخته است.
علاوه بر سياست هميشگی اسراييل، که برای فلسطينی ها، يک زندگی ساده ی روزمرّه را هم ناممکن می کند، ناديده گرفتن حکومت فلسطين از سوی اسراييل، فضا را مسموم کرده است.
و اين، بسياری از مردم را به اين سمت سوق داده است که از خود بپرسند:
ـ چرا راه ديگری را تجربه نکنيم؟ بدتر از اين که هست، که نمی تواند باشد!
رأی دادن به حماس، بيشتر، يک عمل اعتراضی بود تا يک عمل مذهبی.
و حالا، ما بايد با اين تجربه، زندگی کنيم. امّا من نمی توانم نگرانی خودم را پنهان کنم.
رهبران حماس گفته اند که می خواهند جامعه ی ما را بر مبنای الگويی ديگر، « الگويی استوار بر يک پايه ی اسلامی»، دوباره سازی کنند.
وقتی که ما از يک فلسطين تکثرگرا و لاييک دفاع می کنيم، ناچاريم که از بابت حقوق زنان، از بابت جوانان، و از بابت آزادی های فردی، نگران باشيم و بترسيم.
و تازه نبايد که جامعه ی مسيحيان را هم از ياد ببريم.
من اميدوارم که حماس، بازانديشی کند، و آن نيرو هايی را به حساب بياورد که او را به قدرت رسانيدند. آن هايی که ـ تکرار می کنم ـ محرّکشان و انگيزه شان، عمدتاً و در ذات خود، اعتراضگرانه بود.
 
٭ لوموند:
شما، ديدگاه دولتمردان اسراييلی را در مورد حماس چه طور تحليل می کنيد؟

 
٭ محمود درويش:
مشکل اساسی تاريخ صهیونیزم اين است که تلاش کرده است تا واقعيّت صحنه را ناديده بگيرد.
از همان آغاز، او می دانست که شعارش نادرست است:
«يک سرزمين ِ بدون مردمان، برای مردمان ِ بدون سرزمين»!
در اين سرزمين، مردمانی وجود داشتند. در حالی که صهيونیزم به طوری رفتار کرد که انگار اصلاً اين مردمان، وجود نداشتند، يا داخل آدم به حساب نمی آمدند.
و اين ماجرا، ادامه دارد...
 
اسراييل، از دهه ها پيش، وجود يک حرکت ملّی فلسطينی را انکار کرده است. آن ها می گفتند که «سازمان آزايبخش فلسطين» هيچ نيست مگر يک «سازمان تروريست».
امّا، يک روز، ناچار شدند که اين سازمان را به رسميّت بشناسند.
امروز، آن ها می گويند که:
ـ حرف گفتگو با حماس را هم نزنيد.
امّا، سرانجام، به گفتگو با حماس خواهند رسيد.
همانطور که در مورد سازمان آزادی بخش فلسطين چنين پيش آمد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

متن کامل اين ترجمه، همراه با مقدمه و توضيحات:

www.ghoghnoos.org/ah/hb/drv-mo.html

 
صفحه ی اول
 
fl
بخش های ديگر